اهمیتِ راهبردیِ گذرگاه البوکمال - القائم؛ تقویتِ ائتلافِ سه جانبه | پایگاه اطلاع رسانی دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی

شما اینجا هستید

اهمیتِ راهبردیِ گذرگاه البوکمال - القائم؛ تقویتِ ائتلافِ سه جانبه

گذرگاهِ راهبردی البوکمال - القائم در مرزهایِ سوریه و عراق که به تازگی بازگشایی شده از اهمیتِ جغرافیایی، سیاسی و اقتصادی بسزایی برخوردار است

 

منابع رسانه‌ای روز دوشنبه (8 مهر 1398) از بازگشاییِ رسمیِ گذرگاهِ البوکمال-القائم میان عراق و سوریه خبر دادند. این درحالی است که این گذرگاهِ مرزی از سالِ ۲۰۱۳ تاکنون بسته بوده است. گذرگاهِ البوکمال-القائم قرار بود اوایل ماهِ سپتامبر جاری بازگشایی شود اما به دلایلِ فنی این اقدام به تعویق افتاد.

گذرگاهِ راهبردیِ ابوکمال ۴۵۰ کیلومتر با دمشق و ۳۴۰ کیلومتر با بغداد فاصله دارد. دو شهرِ القائم در استان الانبارِ عراق و دیرالزورِ سوریه را از راه زمینی به هم متصل می‌کند. این دو شهر نزدیک‌ترین شهرها به مرزِ دو کشور در جنوب‌شرقِ سوریه و شمال غرب عراق هستند.

واقعیت این است که نیروهایِ سوری و عراقی و همپیمانانِ آنان گذرگاه البوکمال - القائم را اواخر سال ۲۰۱۷  از دستِ گروه تروریستی داعش پس گرفتند، اما بازگشاییِ این گذرگاه چندین بار به دلیلِ ناتمام بودن امکاناتِ آن به تعویق افتاد. گذرگاهِ البوکمال در استان دیرالزور سوریه در جنوبِ رود فرات و در دورترین نقطۀ جنوب شرق سوریه و گذرگاهِ القائم در استان الانبار، در غربِ عراق واقع است که هر دو گذرگاه در امتدادِ هم و نقطۀ مقابل هم هستند.

البوکمال در سالِ ۲۰۱۲ توسط داعش اشغال شد. القائم هم در سال ۲۰۱۴ به اشغالِ این گروه تروریستی درآمد. ارتش و نیروهایِ الحشدالشعبی عراق و ارتشِ سوریه هر دو گذرگاه را در اکتبر و نوامبر ۲۰۱۷ از اشغال تروریست‌ها آزاد کردند. آمریکا و رژیم صهیونیستی در طولِ دو سال اخیر بارها به اشکال مختلف از جمله بمبارانِ مواضع سوری و عراقی در این گذرگاه سعی در کارشکنی برایِ گشایش آن داشته‌اند. آن‌ها حالا هم از نهایی شدنِ تلاش‌های سوریه و عراق برایِ گشایش این گذرگاه به خشم آمده‌اند زیرا آن را نقطۀ اتصال ایران به سوریه از طریقِ عراق برمی‌شمارند.

بازگشایی گذرگاه راهبردی البوکمال - القائم از اهمیتِ راهبردیِ بالایی برخوردار است. کارشناسان و ناظرانِ سیاسی بر این باورند که با بازگشاییِ گذرگاه‌های البوکمال و اتصالِ تهران به دمشق از طریقِ بغداد ائتلافِ سه جانبۀ آنها قوی‌تر شده و تلاش‌هایِ آمریکا به ویژه برایِ تضعیف روابط میانِ ایران و عراق یا عراق و سوریه بیش از پیش ناکام می‌ماند. این یکی از مهمترین دلایلِ اهمیتِ گذرگاه مذکور است.

دومین اهمیتِ گذرگاه البوکمال - القائم در مرزهایِ مشترک سوریه و عراق به هموار شدنِ مسیر رسیدنِ الحشدالشعبی به داخلِ خاک سوریه برایِ مبارزه با تروریسم است؛ اتفاقی که البته نیازمندِ صدور مجوزِ رسمی توسطِ دولت دمشق و همچنین موافقتِ فرمانده کل نیروهای مسلح عراق است. اما در هر صورت، آنچه که واضح به نظر می‌رسد، این است که موانعِ جغرافیایی برای ورودِ نیروهای الحشدالشعبی به خاک سوریه جهتِ کمک به تسریعِ روند ریشه‌کن شدنِ تروریسم در این کشور، از میان برداشته شده است.

بر این اساس، آنچه اهمیتِ گذرگاه ابوکمال - القائم را دو چندان می‌کند، اتصالِ نیروهای زمینیِ محور مقاومت و گرفتن ابتکارِ عمل از تروریست‌هایِ مورد حمایت آمریکا و رژیمِ صهیونیستی است که اکنون به طورِ پراکنده و محدود علیه دو کشورِ سوریه و عراق عملیات‌هایِ تروریستی انجام می‌دهند. لذا با بازگشایی این گذرگاه یک گام بسیار مهم برای بازگشتِ شرایط به قبل از ظهورِ داعش و عادی شدنِ ترددِ روزمره بین عراق، سوریه و ایران، برداشته می‌شود.

اهمیت دیگرِ بازگشایی گذرگاه البوکمال - القائم به مسائلِ اقتصادی باز می‌گردد. واقعیت این است که موقعیتِ جغرافیایی گذرگاه مذکور موجب می‌شود تا مبادلات تجاری میان کشورهایی نظیر جمهوری اسلامی ایران و عراق با دولتِ سوریه بیش از پیش تقویت شود؛ این همان مسأله‌ای است که باعث شده تا بازگشاییِ گذرگاه راهبردیِ مذکور به هیچ وجه به مذاقِ آمریکایی‌ها و متحدانِ آن‌ها در منطقه از جمله عربستان سعودی و رژیم صهیونیستی خوش نیاید.

از سوی دیگر، کارشناسان و ناظرانِ مسائل بین‌المللی معتقدند: «بازگشایی گذرگاهِ مذکور نمونه‌ای از خودکفاییِ کشورهای منطقه از کمکِ بیگانگان برایِ تأمین امنیتِ گذرگاه‌ها است؛ به گونه‌ای که می‌تواند مقدمه‌ای برایِ مقابله با حضور نظامیِ آمریکا و متحدانش در منطقه باشد.» بنابراین، آنچه که اتفاق افتاد یک گامِ بزرگ در مسیرِ مبارزه با تروریسم قلمداد می‌شود.

این درحالی است که رسانه‌هایِ وابسته به ایالات متحده آمریکا و رژیم صهیونیستی پیشتر و در مناسبت‌های مختلف بارها بر لزومِ عدم اتصال میان مرزهایِ مشترک سوریه و عراق تأکید کرده بودند. رسانه‌های تل‌آویو و واشنگتن هشدار داده بودند که اتصالِ این مرزها از جمله البوکمال - القائم به یکدیگر موجبِ تقویت روابطِ آن‌ها و در نتیجه تضعیفِ جبهۀ مقابل یعنی محور سعودی، صهیونیستی، آمریکایی است.

در هر صورت، بازگشایی مرزهایِ راهبردی البوکمال - القائم در حالی اتفاق افتاد که آمریکا و رژیم صهیونیستی با تقویتِ چند جبهه کوشیدند مانع بازگشایی گذرگاه ابوکمال - القائم شده یا در روندِ آن اختلال ایجاد کنند. برخی از این  اقدامات شاملِ حملات هوایی بوده است.

بدین ترتیب، هواپیماهایِ آمریکایی که در دو سویِ فرات از پایگاهِ «التنف» تا پایگاه «حقل‌العمر» در حومۀ دیرالزور حضور دارند، از طریقِ این پایگاه‌ها حملاتِ هوایی و موشکی انجام می‌دادند. اواخرِ شهریورماه بود که خبرگزاریِ سانای سوریه از دیدارِ سفرای دو کشور سوریه و عراق در بغداد برایِ بازگشایی گذرگاه ابوکمال خبرداد. همزمان با این دیدارها جنگنده‌های رژیم صهیونیستی یکی از پایگاهایِ ارتش سوریه را که هنوز استفاده نشده بود مورد حمله قرار داد.

لذا واضح است که میزان کارشکنی‌ها در مسیر بازگشایی گذرگاهِ راهبردیِ البوکمال - القائم بسیار گسترده بوده است و این اتفاقِ بزرگ، سیلیِ محکمی بر صورتِ صهیونیست‌ها و متحدانِ آمریکاییِ آن‌ها محسوب می‌شود. بدون شک اهمیتِ جغرافایی، سیاسی و اقتصادیِ استراتژیکِ البوکمال، القائم، قدرتِ مقاومت در منطقه به ویژه در مرزهایِ سوریه و عراق را افزایش خواهد داد.

توضیح:

«گزارشات و تحلیل­های راهبردی ارائه شده از منابع معتبر داخلی و خارجی صرفاً برای آشنایی و تنویر افکار نخبگان و مدیران راهبردی کشور با تحلیل­های راهبردی روزآمد بوده و لزوماً منطبق با دیدگاه­ها و نظرات دانشگاه عالی دفاع ملی نمی­باشد.»

منبع تحلیل: خبرگزاری مهر

اهمیتِ راهبردیِ گذرگاه البوکمال - القائم؛ تقویتِ ائتلافِ سه جانبه

49