برجام گریزی ترامپ و تنش در دو سوی آتلانتیک | پایگاه اطلاع رسانی دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی

شما اینجا هستید

پس از تصمیم «دونالد ترامپ» رئیس جمهوری آمریکا مبنی بر خروج از توافق هسته ای 1+5، کشورهای اروپایی ماموریت مهمی را بر عهده گرفته­اند. آنها ضمن تضمین منافع ایران باید ضررهای ناشی از پیمان شکنی آمریکا را نیز جبران کنند.

از طرفی اتحادیه اروپا به این نتیجه رسیده که باید راه خود را دست کم در قبال برجام از آمریکا جدا کرده و به دنبال منافع خود باشد. در همین ارتباط «هایکو ماس» وزیر امور خارجه آلمان به تازگی در گفت وگو با مجله اشپیگل با بیان اینکه خروج یکجانبه آمریکا از توافق هسته ای، روابط برلین و واشنگتن را به خطر انداخته، اظهار کرد: ایالات متحده ثابت کرد تمایلی به جدی گرفتن استدلال متحدان خود ندارد. اقداماتی که آمریکا در حال انجام آن است روابط دو سوی اقیانوس اطلس را با چالش مواجه خواهد کرد.

به جز ایالات متحده که همواره ساز مخالفت را می نواخت و سرانجام از برجام خارج شد، دیگر اعضای توافق از چین و روسیه گرفته تا سه کشور اروپایی همواره حامی برجام­اند. همان طور که اواخر فروردین ماه وزیران امور خارجه اتحادیه اروپا و «فدریکا موگرینی» مسئول سیاست خارجی این اتحادیه حفظ برجام را برای 28 کشورِ عضو حیاتی دانستند، مواضع آنان اینک پس از خروج آمریکا نیز ثابت و بدون تغییر است.

سران بروکسل در این بزنگاه تاریخی باید قاطعانه عمل کرده و سازوکارهایی را به منظور کاستن از پیامدها و آسیب های خروج آمریکا از برجام به کار گیرند. آنان در صورت عدم موفقیت، ناگزیر باید با توافق برد- بردی که سال ها برای آن زحمت کشیده اند، خداحافظی کنند. به همین دلیل بود که «امانوئل مکرون» رئیس جمهوری فرانسه، «آنگلا مرکل» صدراعظم آلمان و «بوریس جانسون» وزیر امور خارجه انگلیس در روزهای گذشته عازم نیویورک شدند تا ترامپ را به ماندن در برجام متقاعد و نسبت به تبعات برجام شکنی هشدار دهند.

اینک نیز که «محمدجواد ظریف» وزیر امور خارجه کشورمان در بروکسل به سر می برد، آنها بار دیگر بر پایبندی خود به برجام تاکید می کنند.

اروپایی ها بیش از دیگر کشورهای جهان از مزایایی که برجام برای آنها به ارمغان آورده بهره مند شده­اند. توافقات در زمینه انرژی، حمل ونقل زمینی و هوایی با تهران برای آنان ارزشمند است.

افزون بر آن اروپا معتقد است بدون برجام ناآرامی های منطقه تشدید خواهد یافت و تبعات آن متوجه اروپا خواهد بود. آمریکا به دلیل دوری از خاورمیانه به اندازه اروپا از آن تاثیر نمی پذیرد و موج مهاجرت و تروریسم بیش از پیش امنیت و اقتصاد اروپا را تهدید خواهد کرد.

همچنین تنش در دو سوی اقیانوس اطلس ارتباط نزدیکی با اهمیت و نقش نهادهای بین المللی دارد. آمریکای دوره ترامپ برخلاف دولت اوباما اعتقادی به سازمان ها و پیمان نامه های بین المللی ندارد و تا جایی که منافع اقتصادی این کشور را تامین کند به آن وفادار خواهد ماند؛ موضوعی که پیشتر در موضوع خروج آمریکا از یونسکو، پیمان جهانی مهاجرت، ترانس-پاسیفیک (تی‌.پی.‌پی) و پاریس آشکار شد.

بنابراین، اروپا و آمریکا تفاوت آشکاری با یکدیگر از لحاظ مسئولیت پذیری و احترام به قوانین بین المللی دارند. اروپا به این نکته پی برده که خروج آمریکا از برجام ، بی اعتنایی به تصمیمات سازمان ملل و آژانس بین المللی انرژی اتمی است.

با خروج آمریکا از برجام به عنوان توافقی که مهر تایید آژانس بین المللی انرژی اتمی، شورای امنیت و قطعنامه 2231 را به همراه دارد، دیگر نمی توان بازیگران جهانی را به تضمین این سازمان ها دلخوش کرد. ضمن اینکه بی توجهی کاخ سفید به تصمیم و نظرات سازمان های معتبر بین المللی، به بدعت و مشوقی برای پیمان شکنی و مسئولیت گریزی دیگر بازیگران جهانی تبدیل خواهد شد. بنابراین اروپایی ها در این مرحله تصمیم گرفته اند تا راه خود را از ترامپ و سیاست های او جدا کنند.

در چنین شرایطی انتظار می رود اروپا با همفکری مقامات جمهوری اسلامی ایران به منظور خنثی سازی تهدیدات آمریکا راهکارهایی منطقی و سنجیده بیابد؛ راه هایی چون مقابله با از سر گیری تحریم های ضد ایرانی، ایجاد جو حمایتی از شرکت ها و کمپانی های اتحادیه برای سرمایه گذاری در ایران، تشکیل کانالی مستقل و مشتمل بر حضور همه اعضای اتحادیه برای انجام مبادلات با تهران و ... از این جمله اند.

برجام گریزی ترامپ و تنش در دو سوی آتلانتیک

49