تحريم آمريكا يعنی تحريم همه‌چیز | پایگاه اطلاع رسانی دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی

شما اینجا هستید

تحريم آمريكا يعنی تحريم همه‌چیز

 

دور دوم و البته نه نهایی تحریم‌های آمریکا علیه ایران دوشنبه (14 آبان 1397) به‌شکل رسمی آغاز می‌شود و کلیه شئونات ایرانیان را هدف قرار می‌دهد این در حالی است که ترامپ و دستگاه سیاست‌گزار آمریکا با هدف فریب افکار عمومی می‌گویند این تحریم‌ها غذا، دارو و محصولات کشاورزی را شامل نمی‌شود.

 

در این‌که دور دوم تحریم‌های آمریکا علیه ایران از فردا آغاز می‌شود و البته برخی از شئون اقتصادی ایران را متأثر می‌کند شکی نیست اما در این‌که حجم این تأثیرات مخرب چقدر است؟ و در عین حال این تأثیرات به چه میزان به معنای موفقیت ترامپ در رسیدن به اهدافش در تحریم ایران است؟ سخن بسیار است. تأملی در جنس تحریم‌هایی که فردا 5 نوابر 2018 بازگردانده می‌شوند و همچنین تحریم‌هایی که در ماه می گذشته بازگردانده شدند و بلاخره تهدید به تحریم‌هایی که به عنوان «تحریم‌های اضافی» از آن‌ها یاد می‌شود و آمریکا وعدۀ تحقق آن‌ها را می‌دهد گویای چند نکتۀ کلیدی است.

اولین نکته آن‌که در تحریم‌های موسوم به 90 روزه در حالی دلار، فلزات گرانبها، فولاد، آلومینیوم و بلاخره صنایع خودروسازی ایران هدف قرارگرفت که ترامپ امیدوار بود در سایه فشار بر «زیرساخت‌های ایران» حکومت ایران به پای میز مذاکره برگردد و یا به‌زعم او رفتار منطقه‌ای خود را تغییر دهد. در سایۀ این تحریم‌ها اگر چه بازار ارز خارجی قدری متلاطم شد اما حاکمیت در ایران تهدید مذکور را فرصتی اساسی قلمداد کرد تا ضمن آسیب‌شناسی وضع موجود به ترمیم نقاط احتمالی ضعف خود مبادرت کند. تغییرات سیاستی و مدیریتی در بخش اقتصادی و بانکی نمونه‌ای از این رویکرد بود.

دومین نکته آن‌که از فردا (14 آبان 1397) کشتی‌رانی، بخش مالی و بلاخره انرژی ایران هدف تحریم‌های آمریکا در بخش دوم این تهدیدات قرار می‌گیرد این در حالی است که برخلاف دوران تحریمی گذشته این بار ایران در یک سوی میز و آمریکا و دیگر دولت‌ها در سوی دیگر میز جنگ اقتصادی قرار ندارند و همین امر باعث شده است تا قبل از هر کس شخص ترامپ نسبت به کارایی و مؤثر بودن تحریم‌هایش دچار تردید باشد. کم نبودند هیات‌های اقتصادی که طی ماه‌های گذشته از آمریکا روانۀ دیگر کشورها شدند تا آن‌ها را با تحریم‌های آمریکا هم صدا و هم راستا کنند، مأموریت‌هایی که اغلب و به‌جز در چند کشور تحت سلطۀ آمریکا در منطقه از مأموریت دست پر بازنگشتند. واقعیت آن است که در این دوره ترامپ بر این نظر بود که در سایۀ بازگرداندن دور دوم تحریم‌ها خواهد توانست حداقل فروش نفت ایران را به صفر برساند اما در عمل مجبور شد 8 کشور را از دایره تحریم‌های خود معاف کند.

سومین نکته در این خصوص آن است که ترامپ حتی در این مرحله نیز نسبت به تأثیرگذاری تحریم‌هایش بسیار ناامید است و به همین خاطر هم هست که علی‌رغم تن دادن به معافیت برخی از کشورها از مشارکت در پروژه تحریمی خود، راه را فراروی خود مسدود نکرده و از تحریم‌هایی یاد می‌کند که در صورت عدم توفیق در فلج‌کردن ایران و به پای میز مذاکره کشاندن جمهوری اسلامی آن‌ها را عملیاتی کند. این در حالی است که واقعاً و با تحریم‌های فردا هیچ چیز دیگری باقی نخواهد ماند که ترامپ بتواند آن را در به زانو در آوردن ایران تجربه کند. برخلاف ادعای بشر دوستانه ترامپ دارو، غذا و محصولات کشاورزی نیز از تحریم‌های آمریکایی در خلأ چند ماه گذشته بی‌نصیب نماندند. بر این اساس شاید تنها راه باقی‌مانده فراروی ترامپ در شرایط عدم کارایی تحریم‌ها تحمیل جنگ بر ایران باشد، امری که شخص ترامپ بیش و پیش از هر کسی نسبت به عملیاتی‌کردن آن خوف دارد و به شدت نگران است که اگر آغازکننده چنین مسأله‌ای باشد از سویی لزوماً پایان‌دهنده آن نخواهد بود و در عین حال به‌نظر می‌رسد رئیس‌جمهور تاجر مسلک آمریکایی به هیچ وجه حاضر نباشد بر سر حضور مجددش در کاخ سفید چنین ریسکی را عهده دار شود. تجربه کارتر در مواجهه با جمهوری اسلامی به نظر به شکلی زنده همواره مقابل دیدگان ترامپ قرار داشته باشد.

نکته چهارم در این باره توجه به دلایل ناکارآمدی تحریم‌های آمریکایی در ساقط کردن جمهوری اسلامی ایران است. واقعیت آن است که ترامپ در نظر داشت با اعمال تحریم‌ها و در گامی به زعم او مؤثر مردم ایران را در قالب ناراضیان حکومت در خیابان‌ها مشاهده کند، مقوله‌ای که اینک و بعد از تحمیل حداقل شش ماه جنگ روانی حاصلی از آن به دست نیاورده است. شاید مهم‌ترین دستاورد برجام برای ملت ایران در خلال چند سال گذشته این بود که به آمریکا بیش از گذشته و البته به شکلی عینی و ملموس بی اعتماد شدند. از این پس اگر چه تحریم‌های آمریکا علیه ایران برخلاف گذشته هوشمندتر شده است اما از یک سو آمریکا در اعمال تحریم‌هایش تقریباً تنهاست، از دیگر سو ایرانیان بیش از گذشته در آنچه «دور زدن تحریم‌ها» خوانده می‌شود خبره شده‌اند و از سوی سوم مردم ایران به این جمع‌بندی رسیده‌اند که در جنگ اقتصادی و روانی تحمیلی از سوی ترامپ بایستی مصمم‌تر از گذشته در صحنه حاضر شوند.

کلام پایانی در این باب توجه به نگاه کارشناسان اقتصادی است که معتقدند علی‌الاصول موفقیت تحریم‌ها دارای مدت زمانی محدود و مشخص است که چنان‌که در این مدت زمان پروژۀ تحریم موفق نشود خود به خود از اثرگذاری آن کاسته می‌شود. در شرایط حاضر به گفتۀ مسئولین ایرانی هم حساب‌های ارزی ایران و هم انبارهای کالا برای تحمل شرایط تحریم از آمادگی لازم برخوردار است فقط می‌ماند این‌که ترامپ تا چه زمانی بر تعبیر شدن رؤیای کودکانه‌اش مبنی بر وادار کردن ایران به حضور در پای میز مذاکره اصرارکند. تحریم آمریکا یعنی تحریم همه‌چیز البته فقط از ناحیۀ آمریکایی که 40 سال است در همه‌چیز ایران تحریم کرده است.

منبع تحلیل: العالم فارسی

تحريم آمريكا يعنی تحريم همه‌چیز

49