جنگِ تجاری ابزارِ ترامپ برای زمین زدن چین | پایگاه اطلاع رسانی دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی

شما اینجا هستید

جنگِ تجاری ابزارِ ترامپ برای زمین زدن چین

«دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهورِ آمریکا با وضعِ تعرفۀ تازه بر حجمِ عظیمی از صادراتِ چین، به جنگِ تجاری دامن می‌زند که به اعتقادِ تحلیلگران و رسانه‌ها بی حاصل است و تنها به‌عنوانِ ابزاری برایِ کاستن از سرعتِ رشد این کشور به کار گرفته می‌شود

 

پیام تازۀ «دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهورِ آمریکا مبنی بر اعمالِ تعرفۀ 10 درصدی بر 300 میلیارد دلار وارداتِ آمریکا از چین شوکِ دیگری را به اقتصادِ جهان وارد کرد. رئیس‌جمهوریِ آمریکا اعلام کرد از اول سپتامبر (10 شهریور 1398) این تعرفه‌ها را برقرار می‌سازد و در صورتِ امضاء نشدنِ یک توافقِ جامع میانِ پکن و واشنگتن تعرفه‌ها را تا سطح 25 درصد ادامه می‌دهد. این درحالی است که چند ماهِ قبل کاخ سفید تعرفه بر حدودِ 200 میلیارد دلار کالایِ چینی را از 10 به 25 درصد افزایش داده بود.

جنگ تجاریِ پکن - واشنگتن چند هفتۀ قبل با توافقِ رهبران دو کشور بر سرِ مذاکرۀ بیشتر تاحدودی متوقف شده بود. بهانۀ رئیس‌جمهوری آمریکا برایِ تازه‌ترین گامِ تعرفه‌ای امتناعِ چین از افزایشِ وارداتِ کالاهایِ کشاورزی از ایالاتِ متحده عنوان شده است. البته در ظاهر مهمترین دلیلی که رئیس‌جمهوری آمریکا را وادار به اتخاذِ این سیاست می‌کند کسریِ تجاریِ حدود 400 میلیارد دلاری است که واشنگتن در برابرِ پکن دارد و هر ساله بر میزانِ بدهیِ این کشور به چین می‌افزاید. با این‌حال به نظر می‌رسد واشنگتن اهدافی راهبردی و بلند مدت را در افزایشِ فشار بر پکن دنبال می‌کند.

افزایشِ این تعرفه‌ها به شدّت بازارهایِ مالیِ جهان را شگفت زده کرده است زیرا همین هفتۀ قبل (هفتۀ دوم مرداد 1398) مقاماتِ دو کشور مذاکراتِ تازه‌ای را برایِ تعیین تکلیفِ مسائل تجاری آغاز کردند.

روزنامۀ «گاردین» در گزارشی عنوان داشت که این تصمیمِ ترامپ موجب شد تا ارزشِ سهام در وال استریت، بازارهایِ آسیا و اروپا دچار افت شوند و قیمتِ نفت هم به شدت کاهش یابد؛ بهایِ قیمت نفت بدترین افتِ چند سالۀ اخیر را پس از انتشارِ این خبر تجربه کرد به گونه‌ای که قیمتِ برخی انواعِ نفت خام به یکباره تا 7 درصد کاهش یافت. همچنین دلار نیز بخشی از ارزشِ خود را در مقابلِ ارزهایِ جهانی از دست داد و تلاش برایِ خرید طلا و دیگر ارزها موجبِ افزایشِ قیمت آن‌ها شد.

بسیاری از تحلیلگران بر این باورند که اتخاذِ چنین تصمیمی با هدفِ به دست آوردنِ موقعیت برتر در مذاکراتِ دو کشور و کسبِ اهرم فشار بر چین و گرفتنِ امتیازاتِ بزرگتر از این کشور صورت گرفت. از نظرِ کاخ سفید ورودِ بیشتر و نقش آفرینیِ عمیق‌ترِ شرکت‌هایِ آمریکایی در بازارِ چین و کم شدنِ موانعِ دولتی به افزایشِ میزانِ واردات تولیدات آمریکایی به ویژه در حوزه‌هایِ کشاورزی منجر می‌شود، دستاوردِ مهمی می‌تواند باشد.

به‌رغمِ چنین توجیهاتی اما شبکۀ خبری و تلویزیونی «سی.ان.بی.سی» در تحلیلِ این اقدام آورده است آمریکا یک اقتصادِ مصرف کننده است که قدرتِ بی پایانی برای خرید دارد. حتی اگر این تعرفه‌ها هم برایِ یک مدتِ طولانی علیهِ کالاهایِ چینی برقرار باشد تغییری در شرایطِ ایالات متحده ایجاد نمی‌شود زیرا این کالاها در هر کشوری که تولید شوند باید به آمریکا آورده شوند. تجربه نشان داده است که زنجیرۀ جهانی عرضه در نهایت، موازنۀ خود را به دست می‌آورد و کسریِ جهانی در تجارتِ آمریکا با دیگر کشورها ثابت می‌ماند و حتی ممکن است افزایش یابد.

«دیوید ادلمن»، سفیرِ پیشین آمریکا در سنگاپور با تأکید بر غیر قابلِ پیش‌بینی بودن رئیس‌جمهوری آمریکا، نتیجه و هدفِ نهاییِ سیاست‌هایِ ترامپ را نامشخص دانست و افزود: «وی موضوع‌هایِ تجاری را بحثی امنیتی و بر مبنایِ بازی با حاصلِ جمع صفر می‌بیند که در آن باید یک برنده و یک بازنده وجود داشته باشد.»

بر مبنای این تحلیل، وی اگر ببیند کشوری در حالِ کسب سود است چنین می‌پندارد که این منافع به علتِ ضرر و از دست رفتنِ سود واشنگتن حاصل شده است. به همین دلیل رئیس دولتِ آمریکا تلاش می‌کند از هر ابزاری بی محابا استفاده کند. با این‌حال هنوز مشخص نیست که آیا هدفِ ترامپ کاستن از کسریِ تجاری آمریکا است یا مقابله با برخی چالش‌ها در حوزۀ سرمایه گذاری.

ترامپ به دنبالِ تغییراتِ ساختاری در اقتصاد چین

به اعتقادِ تحلیلگران، رؤسایِ جمهوری آمریکا و چین در بهترین موقعیت در کشور خود قرار دارند. اگرچه ترامپ علاقه‌ای به عقب‌نشینی ندارد اما «شی جین پینگ»، رئیس‌جمهوریِ چین هم از نظرِ سیاسی قوی

و هم دارایِ قدرتِ مقابله با آمریکا و هم توانِ تحریکِ مردم کشورش به اتخاذِ سیاستِ ملی گرایانه را دارد. چینی‌ها اعتقاد دارند ترامپ تلاش می‌کند تا موقعیتِ خود را در اقتصادِ جهانی تقویت و چین را تضعیف کند. از اینرو بسیاری از کارشناسان، سیاست‌های ترامپ را قماری خطرناک می‌دانند. اگرچه وی دستیابی به توافقِ سریع با چین را برایِ انتخابات سال 2020 ارزشمند می‌داند اما ممکن است تمایل به استفاده از هر ابزاری سرانجامِ وی را تضعیف و منزوی کند.

این تحول درحالی رخ داد که خبرگزاری «شینهوا»، به‌عنوانِ رسانۀ دولتی چین اعلام کرده است پس از توافقِ آتش بس میان دو طرف، چین حجمِ خریدِ کالای کشاورزی از آمریکا را افزایش داده است. به عنوان نمونه  از 19 جولای (28 تیر 1398) میلیون‌ها تن دانۀ سویا به سویِ چین بارگیری شده و بسیاری از شرکت‌هایِ این کشور برایِ خریدِ سویای بیشتر، پنبه، گوشت و انواعِ غلات و حبوبات سفارش‌‎هایِ خود را ارائه کرده‌اند.

به نظر نمی‌رسد چین همانطور که ترامپ علاقه‌مند است عقب نشینی کرده و در مسیرِ خواستِ کاخ سفید حرکت کند زیرا برایِ پکن تسلیم شدن در برابرِ فشارِ کاخ سفید و بازکردنِ دروازۀ واردات سخت و پر هزینه خواهد بود. علاوه بر این همانطور که «تاپاس استریکلند»، مدیرِ بخش بازار بانک ملی استرالیا اعتقاد دارد اتخاذِ چنین خط مشی برایِ اعتبار و چهرۀ جهانی این کشور هم نامناسب است.

تحلیلگران موسسۀ «Eurasia Group» هم بر این نکته تأکید دارند قماری که ترامپ انجام می‌دهد نگرانی‌هایِ وی را رفع نمی‌کند زیرا ممکن است رهبرانِ چین را نسبت به اهدافِ ترامپ برایِ زمین زدن اقتصادِ کشورشان بدبین بسازد.

روزنامه چینیِ «South China Morning Post» در گزارشی همین ارزیابی را منتقل کرد و آورد: «هدفِ آمریکا تنظیمِ تجارت با چین نیست بلکه کاخ سفید به دنبالِ وادار کردنِ پکن به تغییرِ رویکردهایِ صنعتی و اقتصادیِ چین است.  نشانۀ این اقدام از هفته‌هایِ قبل هنگامی پررنگ‌تر به نمایش گذشته شد که وزارتِ خزانه داری از فروشِ تجهیزات به شرکتِ الکترونیکی «زد.تی.ای» به مدتِ هفت سال جلوگیری کرد. این اقدام برای تنبیهِ شرکتِ فوق و به دلیل نادیده گرفتنِ مقررات آمریکا و معامله با ایران اتخاذ شد.»

این روزنامه تصریح کرد: «به طورِ قطع چین به اقدامِ واشنگتن با روش‌هایی متفاوت پاسخ می‌دهد.»

اگرچه واشنگتن ادعا دارد هدفِ آن از سیاست‌هایِ تعرفه‌ای، کم کردنِ کسریِ تجاری این کشور در مقابلِ چین است اما اقداماتِ تنبیهی که آمریکا در چند ماه اخیر علیهِ شرکت‌هایِ بزرگِ چینی همچون هواوی و زد.تی.ای در پیش گرفت نشان می‌دهد هدفِ کاخ سفید فراتر از موازنۀ روابط تجاری است. محافظتِ پکن از بازار و اقتصادِ خود و اتخاذِ سیاست‌هایِ حمایتگرایانه و قراردادنِ موانع بر سرِ واردات تنها بهانه‌هایی بیش نیستند اما واقعیت آن است که این خطِ مشی‌ها در آینده، چین را به دومینِ اقتصادِ جهان و جدی‌ترین تهدیدکنندۀ جایگاهِ بین‌المللی واشنگتن تبدیل می‌کند.

به اعتقاد بسیاری از تحلیلگران مسائلِ بین‌المللی، کاخ سفید نگرانِ جایگاه خود در عرصۀ اقتصاد و سیاستِ جهانی است؛ به ویژه در حوزۀ فناوری‌ها این مسأله برجسته‌تر است زیرا چین با این روند، در آیندۀ نه چندان دور می‌تواند مرزهایِ حیاتیِ واشنگتن در حوزۀ امنیت و نظامی را پشت سر بگذارد. واشنگتن در حقیقت می‌خواهد با باز کردنِ درهایِ بازار چین و تحمیلِ مقرراتِ بین‌المللی، مسیرِ چین را تغییر دهد و سیاست‌های مرکانتالیستی را بر این کشور حکمفرما سازد.

توضیح:

«گزارشات و تحلیل­های راهبردی ارائه شده از منابع معتبر داخلی و خارجی صرفاً برای آشنایی و تنویر افکار نخبگان و مدیران راهبردی کشور با تحلیل­های راهبردی روزآمد بوده و لزوماً منطبق با دیدگاه­ها و نظرات دانشگاه عالی دفاع ملی نمی­باشد.»

منبع تحلیل: ایرنا

جنگِ تجاری ابزارِ ترامپ برای زمین زدن چین

49