ریشه‌هایِ اعتراضاتِ اخیر در مصر | پایگاه اطلاع رسانی دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی

شما اینجا هستید

ریشه‌هایِ اعتراضاتِ اخیر در مصر

رئیسِ پیشین دفتر حفاظتِ منافع ایران در مصر با اشاره به ناآرامی‌هایِ اخیر در مصر گفت: «آنچه در دو هفتۀ اخیر رخ داد، نشان می‌دهد که نارضایتی‌هایی که در مصر وجود دارد، وضعِ بغرنجی ایجاد کرده و هر آن امکان شعله‌ور شدنِ این آتش‌های زیر خاکستر به بهانه‌هایِ مختلف وجود دارد»

 

دکتر مجتبی امانی با بیان اینکه کاستنِ موضوعِ تظاهرات و نارضایتیِ مردم در مصر و ارتباطِ آن با افرادی مانند آقای «محمدعلی»، و او را میدان‌دارِ تظاهرات تصور کردن مقداری دور از واقعیت‌هایِ موجود مصر است، گفت: «مصر از زمان سقوط آقای مرسی و کشتاری که از طرفدارانِ او درخیابان‌های قاهره شد، خواه ناخواه واردِ دوره‌ای از خشونت شده است.»

وی افزود: «خشونت‌های دولتی گرچه از اواخر سال 1392 باعث شد که تظاهرات در مصر رو به کاهش برود، اما در عینِ حال با توجه به روحیۀ انتقام‌جویی که در جامعۀ مصر بسیار شایع است، از همان زمان هم این پیش‌بینی بود که در هر حال خشم افرادی که بستگان و همفکرانِ آن‌ها در خیابان‌هایِ قاهره کشته شدند و یا ده‌ها هزار نفری که به دنبالِ سقوط مرسی دستگیر شدند و در زندان‌هایِ مصر به‌سر می‌بردند، زمینه‌ای بالقوه برایِ این است که به هر بهانه‌ای مردمِ ناراضی از عملکرد السیسی و افرادی که طی سالیان اخیر خواسته‌هایِ آن‌ها سرکوب شده به هر بهانه‌ای به خیابان‌ها بریزند و به‌رغمِ مزاحمت نیروهای امنیتی مصر سعی کنند، همان خواسته‌ها را دنبال کنند.»

این دیپلماتِ پیشین کشورمان ادامه داد: «در شرایط کنونی آقای محمدعلی از این زمینه‌ها استفاده کرد. او توانسته صرفاً این موج را در جامعۀ مصر جا بیندازد تا افراد دیگری که بسیار بزرگتر از خود محمدعلی هستند، درصدد باشند که سوار بر این موج شوند و اهدافِ خود را دنبال کنند.»

وی با بیان اینکه دربارۀ کسانی که می‌خواهند سوار این موج‌ها شوند، گمانه‌زنی‌هایی وجود دارد، توضیح داد: «نباید توقع داشت که در دورۀ 30 سالۀ حکومت مبارک در مصر احزابِ واقعی در این کشور شکل گرفته باشند. آنچه ما از تعددِ احزاب در اواخر دوره مبارک می‌بینیم، یک سری احزابِ نمایشی بود، اما آن احزاب و جمعیت‌ها و گروه‌هایی که توانستند در دورۀ انقلاب مصر خود را تثبیت کنند، اکثراً بعد از مرسی با انواع و اقسامِ تنگ نظری‌ها و برخوردهایِ دولت السیسی مواجه شدند و آن‌ها اساساً با این رویکرد که برکناریِ مرسی غیرقانونی بود و او رئیس‌جمهور قانونی کشور است، هیچ گونه مشارکتِ سیاسی نداشتند.»

دکتر امانی در همین حال گفت: «البته هستند احزابی که در زمانِ مبارک هم احزابِ مخالف نامیده می‌شدند؛ اما قدرت و نفوذِ آن‌ها نسبت به قدرت و نفوذِ اسلام گرایان و طرفدارانِ اجرای احکام اسلامی بسیار کم است. آنچه الان قوۀ محرکۀ تظاهرات در مصر می‌تواند باشد و می‌تواند جریانی شکل دهد، طرفداران اخوان هستند که آن‌ها هم به میدان آمده‌اند، اما در هر حال لبۀ تیز نیروی نظامی و امنیتی و پلیسی مصر متوجه آن‌ها است.»

این تحلیگر مسائل راهبردی اظهار کرد: «در حال حاضر هم رسانه‌هایِ وابسته به دولت مصر، اخوان المسلمین را مقصرِ اصلی این تظاهرات می‌دانند و سعی می‌کنند با این ادبیات با مخالفانِ خود صحبت کنند.»

وی افزود: «برخی با اشاره به رقابت‌هایِ داخلیِ دولت که ارکان اصلی آن ارتش، نیروی امنیتی و پلیس است، معتقدند که برخی از جریان‌هایِ داخل این دولت با آقای السیسی مخالفت‌هایی دارند و درصدد برکناری او هستند. جریانِ محمدعلی بازیچه این موضوع است.»

وی خاطرنشان کرد: «گمانۀ دوم این است که آقای محمدعلی به صورتِ شخصی به میدان آمده، اما قطعاً قدرت رهبری این کار و گسترشِ آن را ندارد و بنابراین جریان‌های اصلیِ مخالف آقای السیسی یعنی اخوان و اسلام خواهانِ مصری از این موضوع استفاده می‌کنند و تلاش خواهند کرد که این تظاهرات را به تظاهراتی پرشور و مستمر تا سقوطِ آقای السیسی ادامه دهند.»

رئیس پیشین نمایندگیِ ایران در قاهره تأکید کرد: «با توجه به این گمانه‌زنی‌ها باید اذعان کرد در هر حال جریانِ آقای «محمدعلی» نشان داد که می‌تواند بخش‌هایی از جامعۀ مصر را به میدان بیاورد و شعارها مستقیم علیه آقای السیسی باشد و این خط قرمزی بود که دولتِ آقای السیسی توانسته بود از ابتدای سال‌های 93 تا قبل از این تظاهرات، کنترل کند که چنین اتفاقاتی علیه آقای السیسی رخ ندهد. اکنون دوباره نیروهایِ پلیس و امنیت مانند سال 1392 به خیابان‌ها آمده‌اند و برخی از خیابان‌ها را بسته‌اند و تلاش می‌کنند با این جمع که اکثراً افراد نوجوان و جوان هستند برخورد کنند.»

وی با بیان اینکه این تظاهرات را تظاهراتِ مخالفت با قصرسازیِ آقای السیسی نامیده‌اند، گفت: «ساخت قصرهای حکومتی با توجه به وضعیتِ معیشتیِ مردم مصر موردِ انتقاد جدی قرار گرفته است. ضمن اینکه مردم معتقدند آن اقتدار و ابهتی که موردِ انتظارشان بود تا السیسی از مصر در عرصۀ سیاست خارجی و منطقه نشان دهد، شاهد نبودند. او جزایرِ تیران و صنافیر را به سعودی‌ها داده و از سیاست‌هایِ آن‌ها به صورتِ نمایشی حمایت می‌کند و در نتیجه این اقدامات باعث شده مصر وجاهتِ خود را در منطقه از دست بدهد.»

دکتر امانی با بیان اینکه در طولِ این مدت تظاهرکنندگان زیادی دستگیر شده‌اند که مخالفانِ عدد آن را 2هزار نفر ذکر کرده‌اند، گفت: «آنچه در دو هفته اخیر رخ داد نشان می‌دهد که نارضایتی‌هایی که در مصر وجود دارد، چه از باب انتقام‌جویی‌هایِ ناشی از کشتار طرفداران مرسی و چه از بابِ وضعیت معیشتی و چه امتیازاتِ خارجی که آقای السیسی داده است، وضعیتِ بغرنجی را فراهم کرده و هر آن امکانِ ظاهر شدن این آتش‌های زیر خاکستر به بهانه‌ای مختلف وجود دارد.»

وی همچنین دربارۀ مواضع و نقشِ احتمالی قدرت‌های خارجی در این ناآرامی‌ها نیز توضیح داد: «بازیگران خارجی در مصر اعم از سعودی‌ها و آمریکایی‌ها انتظاراتی از السیسی دارند که این انتظارات السیسی را در موقعیتِ خطرناکی قرار داد. قضایایِ جزایر و واگذاری آن‌ها به سعودی‌ها برایِ وجهه مصری‌ها بسیار خفت‌بار بود.»

وی گفت: «اینکه وضعیت اقتصادی مصر به گونه‌ای است که مجبور است از سعودی‌ها کمک بگیرد و به کمک گرفتن از آمریکا اصرار دارد زمینه‌هایِ مداخلات را ایجاد می‌کند، اما در عین حال تاریخ نشان داده آمریکایی‌ها و دیگر قدرت‌هایی که به دنبالِ استعمار و استثمار هستند هرگاه مهرۀ خود را بلااستفاده ببیند و یا نگهداریِ او را پرهزینه ارزیابی کنند و یا مهرۀ بهتری بیابند مهرۀ قدیم‌شان را کنار می‌گذارند.»

این دیپلمات پیشین کشورمان اضافه کرد: «از نظر آمریکا که حافظ امنیت رژیم صهیونیستی است، وجود مصر به هم ریخته و نابسامان، بسیار راهبردی است و نه مصر قدرتمندِ دارایِ حکومت مقتدر. بنابراین در این چارچوب آمریکایی‌ها برایِ اهداف خود قطعاً تلاش می‌کنند مصر آنقدر به مشکلاتِ داخلی خود گرفتار شود تا به السیسی فشار بیاورند که امتیازاتِ بیشتری بدهد؛ برای مثال همراهی نکردنِ مصر در موضوع معامله قرن نشان داد مصری‌ها توان و یا ارادۀ کافی برای حفاظت از منافعشان دارند. بنابراین می‌کوشند برایِ داشتن عاملِ فرمانبر بی‌چون و چرا از آمریکا، السیسی را دچار لرزش سیاسی کنند تا بتوانند امتیازاتِ خود را بگیرند و اهداف خود را دنبال کنند.»

وی با بیان اینکه قدرت‌هایِ خارجی سعی خواهند کرد از این جریان به نفعِ خود استفاده کنند، یادآور شد: «سعودی‌ها هم در این چارچوب تلاش می‌کنند تصوری که بسیاری از عهده‌داریِ ریاست جهانِ عرب از سوی مصری‌ها دارند، با به زیر کشیدنِ مصر و کاهش قدرتِ آن دنبال کنند و جایگاه خود را در اتحادیه عرب ارتقا دهند.»

توضیح:

«گزارشات و تحلیل­های راهبردی ارائه شده از منابع معتبر داخلی و خارجی صرفاً برای آشنایی و تنویر افکار نخبگان و مدیران راهبردی کشور با تحلیل­های راهبردی روزآمد بوده و لزوماً منطبق با دیدگاه­ها و نظرات دانشگاه عالی دفاع ملی نمی­باشد.»

منبع تحلیل: شورای راهبردی روابط خارجی

ریشه‌هایِ اعتراضاتِ اخیر در مصر

49