سفرِ نامتعارفِ مداخله‌گرانۀ ترامپ به افغانستان | پایگاه اطلاع رسانی دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی

شما اینجا هستید

سفرِ نامتعارفِ مداخله‌گرانۀ ترامپ به افغانستان

اگرچه آمریکا وانمود می‌کند که مذاکرات برایِ رسیدن به توافقِ صلح، روندِ مثبتی را طی می‌کند، اما بعید است که در شرایطِ کنونی این مذاکرات، دستاوردِ ملموسی داشته باشد و بعد از سفرِ ترامپ به افغانستان، مقاماتِ طالبان اعلام کردند که تا توافقنامه امضاء نشود، آمادۀ ادامۀ مذاکراتِ صلح نیستند

«محسن پاک‌آیین»، رئیس پیشینِ ستاد افغانستانِ وزارت امور خارجه در تشریحِ اهدافِ سفرِ اعلام نشدۀ «دونالد ترامپ»، رئیس‌جمهور آمریکا به کشور افغانستان و انتقاداتِ مردم و چهره‌هایِ سیاسیِ این کشور نسبت به آن اظهارکرد: «این سفر در وهلۀ اول برایِ تقویت آقای «اشرف غنی» در انتخاباتِ ریاست جمهوری بود که هنوز نتیجۀ آن مشخص نشده است و در حال حاضر این بحث است که آیا آقای «اشرف غنی»، رئیس‌جمهور آیندۀ افغانستان خواهد بود یا آقای «عبدالله عبدالله»؛ این حرکتِ آقایِ ترامپ و حضورِ آقای اشرف غنی در بگرام که اقدامی نامتعارف و خلافِ استقلالِ یک کشورِ مستقل است، نشان دهندۀ این بود که آقای ترامپ به دنبالِ حمایت از آقایِ اشرف غنی است.»

سفر تبلیغاتیِ ترامپ

وی تاثیرگذاری بر انتخاباتِ ریاست جمهوریِ 2020 در آمریکا را از دیگر اهدافِ سفرِ ترامپ به افغانستان برشمرد و اضافه کرد: «ترامپ در سیاستِ خارجیِ خود فاقد دستاوردِ مهمی است و در چنین شرایطی او امید بسته که بتواند در افغانستان اقدامی انجام دهد. به خصوص تلاش می‌کند موافقتنامۀ صلح با طالبان را جلو ببرد و در عینِ حال وعدۀ انتخاباتی را که به مردمِ آمریکا داده بود مبنی بر اینکه نیروهایِ خود را از افغانستان بیرون بکشد، به نحوی، حداقل با کاهشِ نیروها اجرایی کند»

این دیپلمات در عینِ حال گفت: «رئیس‌جمهور آمریکا این دیدارها را به صورتِ سنتی سالی یک بار انجام می‌دهد و به نیروهایِ نظامیِ آمریکا در منطقه سر می‌زند. سال گذشته (سال 1397) هم به عراق رفت و امسال هم به افغانستان سرکشی کرد. در واقع ترامپ در چارچوبِ تقویتِ روحیۀ سربازان آمریکایی و بهره‌برداریِ داخلی در کشورش و جلب نظرِ ارتش آمریکا این اقدام را انجام داده است. البته ممکن است این سفر، اهدافِ پنهان دیگری هم داشته باشد که در آینده مشخص خواهد شد.»

مذاکراتِ طالبان در چند جبهه

وی در رابطه با مذاکراتی که پس از توقفِ گفت‌و‌گوهایِ آمریکا با طالبان، از سویِ برخی کشورهای منطقه‌ای با مشارکتِ دولتِ افغانستان با طالبان انجام شد، گفت: «طالبان در حال بازی کردنِ دو نقش است. یکی نقشِ سیاسی که در آن به عنوانِ یک گروه و حزبِ سیاسی فعالیت‌هایِ سیاسیِ خود را دنبال می‌کند و یک نقش هم در بعدِ نظامی است که کماکان اقداماتِ تروریستی خود را برایِ پیشبردِ اهداف سیاسی‌اش انجام می‌دهد. در چارچوبِ رویکرد سیاسیِ طالبان، این گروه با کشورهایِ مختلفی مذاکره می‌کند؛ از جمله مذاکراتی با روسیه، چین، عربستان، ایران و آمریکا انجام داده است اما اینکه واقعاً دستاوردی برای صلح در افغانستان ایجاد شده باشد بعید به نظر می‌رسد.»

وی توضیح داد: «دلیلش هم این است که طالبان یک گروهِ تمامیت خواه است و به دنبال این است که برتریِ مطلق را در افغانستان داشته باشد. طالبان به اقوام و گروه‌هایِ دیگر از جمله هزاره‌ها، ازبک‌ها و تاجیک‌ها توجهی ندارد و حتی بسیاری از پشتون‌هایِ معتدل هم موافق این رویکردِ طالبان نیستند؛ طالبان در ذاتِ خود یک گروهِ تمامیت خواه است، لذا با چنین رویکردی بعید به نظر می‌رسد که این مذاکرات به جایی برسد؛ زیرا طالبان به دنبال این است که از دولت هم عبور کند و خود به عنوانِ یک دولت با کشورهای مختلف مذاکره کند.»

بعید بودن پیشرفتِ مذاکراتی آمریکا و طالبان

رئیس پیشین ستاد افغانستان در رابطه با اظهاراتِ ترامپ مبنی بر آمادگیِ طالبان برای توافقِ صلح و آتش‌بس، گفت: «با توجه به شرطِ اصلیِ طالبان مبنی بر اینکه خروجِ نیروهایِ نظامیِ آمریکا از افغانستان باید انجام شود تا موافقنامه‌ای میان این دو کشور امضاء شود؛ به نظر می‌رسد با توجه به اراده‌ای که آمریکایی‌ها الان دارند برایِ اینکه نیروهایشان را کماکان در افغانستان نگه دارند، بعید است که مذاکراتِ طالبان و آمریکا دستاوردِ ملموسی داشته باشد؛ اگرچه هر دو طرف تبلیغ می‌کنند که این مذاکرات روند مثبتی را طی می‌کند. بعد از سفرِ ترامپ به افغانستان مقامات طالبان اعلام کردند که تا توافقنامه امضاء نشود، آمادۀ ادامۀ مذاکرات صلح نیستند، لذا اظهاراتی که آمریکایی‌ها در خصوصِ پیشرفتِ مذاکرات مطرح کردند، تکذیب شد و طالبان شرط خود را اعلام کرد.»

تفاوت نگاهِ ایران دربارۀ مذاکره با طالبان

وی با اشاره به گفت‌وگوهای ایران با طالبان نیز یادآور شد: «مذاکرات ما با طالبان با هماهنگی با دولتِ افغانستان انجام می‌شود و این را مقاماتِ ایران هم بارها اعلام کرده‌اند. ما دولتِ افغانستان را از سفرِ طالبان به ایران مطلع می‌کنیم و هدف‌مان این است که گفت‌و‌گوهایِ افغانی - افغانی شکل بگیرد.»

پاک‌آیین اضافه کرد: «ما معتقدیم گفت‌وگوهای افغانی - افغانی بدونِ دخالت کشورهایِ خارجی به خصوص قدرت‌هایِ فرامنطقه‌ای مانند آمریکا می‌تواند نتیجه‌بخش باشد و در همین چارچوب مذاکراتِ طالبان با دولت را تشویق می‌کنیم. اگر دیدارهایی هم انجام می‌شود در جهتِ پیشبردِ همین هدف است، اما طالبان رویکردش این نیست. طالبان به دنبالِ عبور از دولت است و گاهی حرف‌هایی دربارۀ اینکه آمادۀ گفت‌و‌گو و مذاکره با دولت است، می‌زند، اما در مجموع این امر جلو نرفته و در واقع درگیری‌ها و خصومت‌هایِ بینِ دولت و طالبان کماکان ادامه دارد.»

آمریکا؛ مخلِ ثبات و امنیت در افغانستان

این دیپلمات در رابطه با آثارِ این اقدام آمریکا بر دولتِ افغانستان و سیاستِ داخلی در این کشور تأکید کرد: «بعید می‌دانم تا وقتی که نیروهایِ آمریکایی در افغانستان حضور دارند این کشور روی آرامش را ببیند. معتقدم تنها عاملی که می‌تواند آرامش را به افغانستان برگرداند خروجِ نیروهای خارجی از جمله آمریکا است. آمریکایی‌ها داعش را هم با خودشان آوردند. واقعیت این است که به جز نقشِ طالبان بخشی از افغانستان نیز الان به وسیلۀ داعش ناامن است و داعش با کمکِ آمریکا به افغانستان آمد. بنابراین بعید به نظر می‌رسد تا زمانی که نیروهایِ آمریکایی در افغانستان باشند، شاهدِ صلح در این کشور باشیم.»

وی در رابطه با دیدگاهِ برخی گروه‌هایِ افغان که حضورِ آمریکا را برایِ تأمینِ امنیت در این کشور ضروری ارزیابی می‌کنند، گفت: «هدفِ اصلیِ حضور نیروهایِ ناتو در افغانستان از جمله آمریکا این بود که ارتشِ افغانستان را آموزش دهند و قدرتمند کنند تا این ارتش بتواند امنیتِ کشور را حفظ کند و با گروه‌هایی مانند طالبان مبارزه کند و بعد این نیروها خارج شوند؛ اما عملاً این اتفاق نیفتاد.»

پاک‌آیین تأکید کرد: «تا وقتی که نیروهایِ آمریکایی در افغانستان حضور دارند ارتشِ افغانستان یک ارتش قدرتمند نخواهد بود، زیرا در معرضِ امتحان قرار نمی‌گیرد. برخی از اجزایِ دولت و گروه‌ها هم این مسأله را مطرح می‌کنند که اگر آمریکایی‌ها بیرون بروند ما نمی‌توانیم امنیت را حفظ کنیم اما واقعیت این است که در شرایطِ فعلی، خودِ آمریکا عامل ناامنی در افغانستان است و اگر افغانستان بخواهد مستقل باشد و یک ارتشِ مستقل داشته باشد چاره‌ای ندارد جز اینکه دورانِ بدون آمریکا را امتحان بکند و با آزمون و خطا به ارتشِ قدرتمندی برسد.»

 

توضیح:

«گزارشات و تحلیل­های راهبردی ارائه شده از منابع معتبر داخلی و خارجی صرفاً برای آشنایی و تنویر افکار نخبگان و مدیران راهبردی کشور با تحلیل­های راهبردی روزآمد بوده و لزوماً منطبق با دیدگاه­ها و نظرات دانشگاه عالی دفاع ملی نمی­باشد.»

منبع تحلیل: شورای راهبردی روابط خارجی

سفرِ نامتعارفِ مداخله‌گرانۀ ترامپ به افغانستان

49