چهار رُکن اساسی دکترین نظامی ایران در تقابل با آمریکا | پایگاه اطلاع رسانی دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی و تحقیقات راهبردی

شما اینجا هستید

توجه:

«تحلیل حاضر ترجمه ای است از تحلیل های منتشر شده توسط مراکز تحقیقاتی، مؤسسات و اندیشکده های پژوهشی بین المللی که صرفاً جهت آشنایی مخاطبین محترم با دیدگاه های جهانی پیرامون موضوعات و مسائل روز منتشر شده و لزوماً منطبق با نظر و دیدگاه این دانشگاه نمی باشد.»

 

خبرگزاری نشنال اینترست آمریکا در تحلیلی با بررسی دکترین نظامی جمهوری اسلامی ایران در قبال دشمنان فرامنطقه­ای نظیر ایالات متحدۀ آمریکا، چهار رُکن اصلی برای این دکترین برشمرده و این ارکان را برای حفاظت از منافع ایران در منطقه بسیار حیاتی و البته کارآمد ارزیابی می­نماید. در ادامه ترجمۀ این تحلیل را بخوانید:

 

چهار رُکن اساسی دکترین نظامی ایران در تقابل با آمریکا

اگر جمهوری اسلامی ایران بخواهد تنگۀ راهبردی هرمز را مسدود کند، زیردریایی از اهمیت بسیار بالایی برخوردار است. همانطور که موسسۀ مطالعۀ جنگ تبیین کرده است: «در آب‌های کم‌عمق و در بستر خلیج‌فارس، مستقر کردن زیردریایی‌ها و استفاده کردن از آن‌ها می‌تواند روند عبور و مرور کشتی‌ها در یک مسیر دریایی باریک را به مخاطره بیندازد.»

پس از جنگ سرد، به استثنای کرۀ شمالی، هیچ کشوری به اندازۀ جمهوری اسلامی ایران، ایالات متحدۀ آمریکا را در منطقۀ غرب آسیا، آسیای مرکزی تا آمریکای لاتین به چالش نکشیده است. تهران هرگز فرصتی را برای محدود کردن نفوذ آمریکا از دست نداده است. این استراتژی ذاتاً پرخطر است. نه تنها پایگاه­های نظامی آمریکا، دور تا دور ایران را محاصره کرده­اند بلکه هزینۀ نظامی آمریکا در طی سال جاری دو برابر کل تولید ناخالص داخلی ایران بوده است. اما برای جبران این نقص، ایران به دکترین نظامی مبتنی بر بازدارندگی بر پایه سه قابلیت زرادخانه موشک­های بالیستیک پیشرفته، جنگ نامتقارن دریایی و گروه­های شبه نظامی غیردولتی متوسل شده است. اگر چه بسیاری از سیستم های تسلیحاتی برای اجرای این دکترین به کار می­روند اما 4 قابلیت به طور خاص حیاتی هستند:

 

1. یکی از مهم‌ترین ابزارهای دکترین نظامی ایران، فهرست بلند بالایی از موشک‌های بالیستیک است. «سجیل-1» و «سجیل-2» شناخته شده­ترین موشک­های بالستیک، که بر پایۀ طراحی‌های کره شمالی ساخته شده است. این موشک زمین‌به‌زمین دو مرحله‌ای، دو موتور سوخت جامد مرکب است، که برای اولین بار در سال 2008 مورد آزمایش قرار گرفت. رابرت گیتس وزیر دفاع آمریکا در جلسۀ استماع کنگره در نوامبر 2009 گفت: «برد موشک سجیل تقریباً 2000 تا 2500 کیلومتر است.» این امر با اظهارات مصطفی محمد نجار وزیر وقت دفاع همخوانی داشت.

در این برد، موشک سجیل می­تواند باری را به میزان 750 کیلوگرم با خود حمل کند و این دامنه می­تواند به اسرائیل و حتی بخش­های جنوب شرقی اروپا برسد. به طور گسترده اعتقاد بر این است که یک روزی می­تواند این موشک حامل کلاهک هسته­ای نیز باشد. موشک سجیل-2 اولین بار در سال 2009 مورد آزمایش قرار گرفت و همچنان در حال توسعه و پیشرفت است. بر اساس گزارش امنیت جهانی «سجیل-2 از قابلیت برد 2510 کیلومتر با حمل 650 کیلوگرم بار برخوردار است. همچنین آن­ها می توانند 1000 کیلوگرم را تا 2000 کیلومتر حمل کنند. موشک سجیل-2 از بعد دقت پیشرفته­ترین موشک بالستیک ایران است. مقامات دفاعی ایران تأکید کردند که سجیل-2 در مقایسه با سجیل-1 به سیستم ناوبری جدید و سنسورهای بسیار پیچیده و دقیق مجهز است.»

 

2. شاید بزرگترین بازدارندۀ تهدید ایران که می­تواند جریان حمل و نقل نفت را در تنگۀ هرمز تهدید کند زیردریایی کلاس «غدیر» است. در واقع بر اساس برخی تخمین­ها، آمریکا از سال 1976 به میزان 8 تریلیون دلار برای حفاظت از تنگۀ هرمز هزینه کرده است. نیروهای نظامی، خطوط ارتباط دریایی و کشتی­های تجاری که مسیرهای آن قابل پیش‌بینی است، طمعه­های آسانی برای زیردریایی­ها است. ایران از تعداد متنوع زیردریایی برخوردار است اما زیردریایی کلاس غدیر 150 تنی به طور خاص در هر جنگی مرگبار به نظر می­رسد. اندازۀ کوچک و بی‌صدایی زیردریایی‌های غدیر ایران، رهگیری آنها را بسیار سخت می‌کند. هریک از این زیردریایی‌ها از دو پرتابگر ۵۳۳ میلیمتری برای شلیک اژدرهای خود استفاده کرده و می‌توانند عملیات مین‌گذاری در دریا و حمل نیروهای تکاور را انجام دهند. ایران در مقایسه با انواع دیگر زیردریایی، حداقل 20 زیردریایی کلاس غدیر دارد.

کریس هارمر، کارشناس حوزه نیروهای مسلح ایران در موسسۀ مطالعات جنگ آمریکا می‌گوید: ساکت‌ترین زیردریایی‌ها در جهان آن‌هایی هستند که بر روی بستر شنی دریا قرار گرفته و بی‌حرکت می‌مانند. این همان کاری است که زیردریایی‌های غدیر در ایران انجام می‌دهند. از بنادر حرکت کرده به عمق دریا رفته و در بستر خلیج‌فارس بر روی شن موضع می‌گیرند و منتظر اهداف خود می‌مانند.

 

3. موشک‌های بالستیک ضد کشتی «خلیج فارس» یکی دیگر از مؤلفه­های ارزشمند در قابلیت نامتقارن دریایی است. این موشک­ها دارای سوخت جامد تک‌مرحله‌ای مافوق صوت با برد ۳۰۰ کیلومتر و قابلیت حمل 650 کیلوگرم است که بر اساس موشک «فاتح ۱۱۰» طراحی و ساخته شده‌است. رسانه­های ایران، موشک­های خلیج فارس را «پیشرفته­ترین و مهم­ترین موشک­های نیروی دریایی سپاه پاسداران انقلاب اسلامی ایران» توصیف کرده­اند. درحالی‌که اکثر موشک‌های ضد سطحی، سرعتی پایین‌تر از سرعت صوت داشته و شبیه موشک کروز عمل می‌کنند، موشک خلیج فارس به صورت عمودی بالا رفته، به سرعت مافوق صوت رسیده و از طریق یک برنامۀ هوشمند هدف را شناسایی کرده، روی آن قفل و به آن اصابت می‌کند. این موشک برای نخستین ‌بار در سال ۲۰۱۱ توسط نیروهای مسلح ایران مورد آزمایش قرار گرفت و ایران اعلام کرده است که دقت اصابت این موشک را از شعاع ۳۰ متری به ۸.۵ متری نقطه هدف کاهش داده است. خبرگزاری ایرانی فارس در گزارشی گفت: «این موشک‌ها برای نابودی اهداف و نیروهای دشمن در دریا طراحی شده است. سردار مجید بکایی به عنوان مشاور وزیر دفاع و پشتیبانی نیروهای مسلح هم گفت: پس از آزمایش اول این موشک‌ها، ما شاهد عقب نشینی ناوگان دریایی آمریکا در خلیج‌فارس بودیم.»

 

4. در اوایل دهۀ 1980 میلادی، برای کمک به ایجاد مقاومت علیه اشغالگری اسرائیل، مقامات سپاه پاسداران به لبنان فرستاده شدند. در آن دوران ایران نه­تنها در لبنان نفوذی نداشت بلکه درگیر جنگ مرگبار با صدام حسین در عراق بود. درک تصمیم نفوذ در لبنان یک نبوغ استراتژیک به نظر می­رسد، زیرا حزب­الله هدیه­ای است که در راستای اهداف ایران عمل می­کند. حزب­الله بارها ثابت کرده که مؤثرترین و قابل استفاده­ترین سلاح در زرادخانۀ ایران است. پس از تهاجم آمریکا به عراق در سال 2003، از حزب‌الله برای آموزش گروه‌های شبه‌نظامی شیعه عراق استفاده شد و همچنین آن­ها به آموزش حوثی­ها در یمن هم پرداخته­اند. همچنین از سال 2011 میلادی حزب‌الله در حفظ دولت بشار اسد نقش تعیین‌کننده­ای داشته است.

منبع تحلیل:

National Interest

خبرگزاری نشنال اینترست آمریکا در سال 1985 کار خود را با تمرکز بر سیاست خارجی آغاز کرده و در طول چند دهه فعالیت خود با متفکران و دولتمردانی همچون «هنری کیسینجر» ارتباط داشته است. گرچه سیاست‌های بین­المللی در چند دهۀ گذشته بطور قابل توجهی تغییر کرده، اما اساسنامۀ این اندیشکده در سومین دهۀ فعالیت آن همچنان بدون تغییر باقی مانده و این نهاد تمرکز خود را بر روی سیاست خارجی در راستای منافع ملی آمریکا قرار داده است.

چهار رُکن اساسی دکترین نظامی ایران در تقابل با آمریکا

49