بررسی قرارداد هسته‌ای (برجام)

تعداد بازدید:۳۰۸
کتاب سناریوهای دوره ۱۵ ساله اجرای توافق هسته‌ای ایران (برجام) به قلم سهیل گودرزی و رحیم ایلغمی به نگارش درآمد و توسط دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی منتشر شد.
بررسی قرارداد هسته‌ای (برجام)

هدف اصلی این پژوهش، کشف مسیرهایی است که جمهوری اسلامی ایران طی یک دهه آینده در ارتباط با برجام با برخی از آنها روبرو خواهد شد. به سخن بهتر شناسایی عدم قطعیت‌ها و تدوین سناریوها، به عنوان ابزاری برای مدیریت نااطمینانی‌ها و همچنین پرهیز از غافلگیری ناشی از پیامدهای ناخواسته مرتبط با توافق هسته‌ای وین می‌باشد. در عین حال این نکته نیز لازم به یادآوری است که بنابر ماهیت استنباطی و ذهنی سناریوها، پژوهش حاضر در بردارنده تمام احتمالات و نکات موجود و محتمل در زمینه آینده برجام نبوده و کماکان امکان تدوین سناریوهای بیشتری در این زمینه وجود دارد که احتمالاً با دستاوردها و یافته‌های پژوهش پیش رو همپوشانی‌هایی دارند.

پیش بینی تحولات در جهان عینی از جمله اهداف و احتمالاً مهم‌ترین انگیزه‌های بنیان گذاران دانش روابط بین الملل بوده است. پیش بینی جنگ‌ها و بحران‌ها، تحولات و انقلاب‌ها و حتی رخدادهایی همچون فروپاشی و نابودی دولت‌ها و سایر موجودیت‌ها، مواردی هستند که همواره مورد توجه اندیشمندان روابط بین الملل بوده و هستند.

تمامی نظام‌های سیاست گذاری و برنامه ریزی ملی نیازمند شناختی قابل اتکاء از جهان آینده هستند تا بتوانند سیاست‌های ملی و تصمیمات خود را بر مبنای آن تدوین کرده وتبعات حاصل از آن را پیش بینی نمایند. در این صورت است که آینده پژوهی نه به معنای پژوهیدن یک امر مبهم و به واقعیت نپیوسته، بلکه به معنای تلاش برای ساخت آینده‌ای مطلوب بر مبنای ارزش‌های بنیادین و آرمان‌های هر ملت است.

بخشی از متن کتاب

توافق جامع هسته‌ای به مثابه یکی از نقاط عطف در ارتباط با سیاست و روابط خارجی ایران با جهان پیرامون پیامدها و تأثیرات متنوع و چندگانه ای است که مستقیماً بر آینده مناسبات میان ایران و جامعه جهانی از یک سو و مناسبات ایران و سایر واحدهای سیاسی از سوی دیگر مؤثر خواهند بود. مناسبات یادشده به نوبه خود و در سطوح مختلف دارای ابعاد و پیامدهای سیاسی، امنیتی، اقتصادی و اجتماعی بوده و بخش عظیمی از آینده کشور را تحت تأثیر قرار خواهند داد.

در بررسی‌های اولیه سناریوهای معطوف به توافق حالات کلی از قبیل اجرای تعهدات، نقض تعهدات و توقف اجرای توافق و نهایتاً تفسیر و بازبینی در توافق مورد شناسایی قرار گرفت. در بررسی سناریوهای مرتبط با حوزه داخلی ایران سه حالت تداوم شرایط کنونی، امکان بروز دوره ترمیدور و انقلاب بازگشتی و نهایتاً پوست اندازی سیاسی در قالب سکولاریزاسیون یا لیبرالیزاسیون جامعه داخلی مورد بررسی قرار خواهند گرفت.

طبیعی است که هدف اصلی این پژوهش شناسایی سناریوهایی است که احتمال وقوع آنها طی این بازه زمانی ۱۵ ساله بسیار بالاست. چرا که شناسایی این سناریوها زمینه ساز افزایش آمادگی راهبرد اندیشان ایرانی برای مدیریت عدم قطعیت‌ها و کاستن از هزینه‌های اجرای این توافق خواهد شد. به بیان دیگر هدف اصلی این پژوهش یعنی استخراج و تدوین سناریوهای محتمل در دوره ارتباط با اجرای برجام ابزاری است برای تحریک هشیاری و آمادگی نظام تصمیم سازی در کشور تا خطرات احتمالی ناشی از اجرای کامل یا مخدوش این توافق را از سپهر امنیتی کشور دور کنند.

هرپژوهشی با اهداف خاصی روی می‌دهد. این هدف خاص نیز ریشه در دغدغه‌های کنشگرانی دارد که از نتایج چنین پژوهش‌هایی بهره برداری خواهند کرد. حال اگر در مسیر انجام یک مطالعه دقت خاصی در طراحی مرزهای پژوهش روی ندهد این احتمال افزایش خواهد یافت که نتایج به دست آمده همپوشانی دقیقی با نیازهای مخاطب نداشته باشد. علاوه براین، در چنین وضعیتی هزینه مادی ومعنوی بسیاری نیز به اشتباه هدر رفته است. به طوری که باید برای دستیابی کامل به اهداف پژوهش دست به مطالعات تکمیلی زد.

کتاب سناریوهای دوره ۱۵ ساله اجرای توافق هسته‌ای ایران (برجام) به قلم سهیل گودرزی و رحیم ایلغمی به نگارش درآمد و توسط دانشگاه و پژوهشگاه عالی دفاع ملی منتشر شد. جهت مطالعه نسخه دیجیتال این کتاب می‌توانید به سایت طاقچه یا کتابراه مراجعه کنید.

کلید واژه ها: بررسی قرارداد هسته‌ای (برجام) انتشارات دانشگاه عالی دفاع ملی انتشارات داعا


( ۱ )

نظر شما :